Neuroregulacja
Neuroregulacja jest podejściem ukierunkowanym na wspieranie prawidłowej pracy układu nerwowego oraz poprawę zdolności organizmu do adaptacji do obciążeń fizycznych i psychicznych. Jej celem jest poprawa funkcjonowania człowieka w sferze zdrowia fizycznego, emocjonalnego i poznawczego.
Współczesne badania wskazują, że funkcjonowanie układu nerwowego zależy od wzajemnego oddziaływania wielu czynników biologicznych, psychologicznych i środowiskowych. Do najważniejszych należą jakość snu, poziom stresu, aktywność fizyczna, sposób odżywiania, stan układu hormonalnego, relacje społeczne oraz ogólny stan zdrowia.
Neuroregulacja wykorzystuje wiedzę z zakresu neurologii, psychiatrii, psychologii, neurofizjologii, fizjologii wysiłku oraz medycyny stylu życia. Jej celem jest identyfikacja czynników mogących zaburzać zdolność organizmu do samoregulacji oraz wspieranie naturalnych mechanizmów odpowiedzialnych za utrzymanie równowagi biologicznej.
W praktyce klinicznej wykorzystywane są różne narzędzia diagnostyczne, takie jak wywiad medyczny, badania laboratoryjne, ocena funkcji autonomicznego układu nerwowego, analiza zmienności rytmu serca (HRV), ilościowa elektroencefalografia (QEEG) oraz wybrane metody oceny mikrokrążenia i termoregulacji. Metody te nie służą do bezpośredniego pomiaru neuroprzekaźników w mózgu, jednak pozwalają ocenić funkcjonalną odpowiedź organizmu na stres, wysiłek oraz czynniki środowiskowe.
Mózg, ciało i proces adaptacji
Współczesna neurobiologia coraz wyraźniej pokazuje, że procesy psychiczne i fizjologiczne pozostają w stałej interakcji. Przewlekły stres wpływa na funkcjonowanie układu nerwowego, hormonalnego, immunologicznego i sercowo-naczyniowego. Jednocześnie stan organizmu oddziałuje na samopoczucie, poziom energii, koncentrację oraz zdolność podejmowania decyzji.
Dlatego skuteczna poprawa zdrowia wymaga uwzględnienia zarówno funkcji mózgu, jak i reakcji całego organizmu. Regularna aktywność fizyczna, odpowiednia ilość snu, właściwe odżywianie oraz redukcja przewlekłego stresu należą obecnie do najlepiej udokumentowanych metod wspierania zdrowia układu nerwowego.
Dynamiczna Termografia Podczerwieni D.I.R.T.
Istotnym elementem oceny funkcjonalnej organizmu może być dynamiczna termografia, określana również jako DIRT.
Metoda wykorzystuje analizę promieniowania podczerwonego emitowanego przez powierzchnię skóry. Rejestrowane zmiany temperatury odzwierciedlają między innymi aktywność mikrokrążenia, reakcje termoregulacyjne organizmu oraz odpowiedź autonomicznego układu nerwowego na różnego rodzaju bodźce.
Mikrokrążenie skórne jest jednym z najlepiej dostępnych obszarów obserwacji reakcji naczyniowych człowieka. Liczne badania wskazują, że stan mikrokrążenia może dostarczać informacji o funkcjonowaniu układu sercowo-naczyniowego, procesach regulacyjnych oraz adaptacji organizmu do stresu fizycznego i psychicznego.
Dynamiczna termografia znajduje zastosowanie zarówno w badaniach naukowych, jak i w monitorowaniu zmian funkcjonalnych zachodzących w organizmie. Może być wykorzystywana jako metoda uzupełniająca w ocenie reakcji naczyniowych, procesów regeneracyjnych oraz zdolności organizmu do utrzymywania równowagi biologicznej.
Należy podkreślić, że badanie DIRT nie służy do rozpoznawania konkretnych chorób ani do bezpośredniego pomiaru neuroprzekaźników. Jego celem jest ocena reakcji fizjologicznych organizmu oraz obserwacja zmian zachodzących w czasie.
Neuropsychosomatyka
W swojej pracy wykorzystuję również model neuropsychosomatyczny, który opisuje wzajemne zależności pomiędzy funkcjonowaniem układu nerwowego, emocjami, zachowaniem oraz reakcjami organizmu.
Model ten zakłada, że procesy biologiczne, psychologiczne i społeczne tworzą jeden zintegrowany system. Zaburzenie równowagi w jednym obszarze może prowadzić do zmian w pozostałych elementach systemu. Z kolei poprawa funkcjonowania organizmu często wymaga jednoczesnego uwzględnienia wielu czynników wpływających na zdrowie.
Neuropsychosomatyka nie zastępuje diagnostyki medycznej ani leczenia specjalistycznego. Stanowi natomiast próbę całościowego spojrzenia na człowieka poprzez analizę wzajemnych zależności pomiędzy funkcjonowaniem mózgu, ciała, emocji i środowiska.
Cele neuroregulacji
Najważniejsze cele neuroregulacji obejmują:
- poprawę zdolności adaptacyjnych organizmu,
- wspieranie procesów regeneracyjnych,
- poprawę jakości snu,
- redukcję skutków przewlekłego stresu,
- wspieranie funkcji poznawczych,
- poprawę dobrostanu psychicznego,
- wspieranie zdrowych nawyków stylu życia.
Proces ten ma charakter indywidualny i opiera się na analizie potrzeb konkretnej osoby oraz monitorowaniu zmian zachodzących w czasie.
Piśmiennictwo
- Johnson JM, Kellogg DL Jr. Thermoregulatory and thermal control in the human cutaneous circulation. Front Biosci. 2010;15:74–94.
- Charkoudian N. Skin blood flow in adult human thermoregulation: how it works, when it does not, and why. Mayo Clin Proc. 2003;78:603–612.
- Johnson JM, Minson CT, Kellogg DL Jr. Cutaneous vasodilator and vasoconstrictor mechanisms in temperature regulation. Compr Physiol. 2014;4:33–89.
- Pereira CB, Czaplik M, Blazek V, Leonhardt S. Monitoring of cardiorespiratory signals using thermal imaging: a review. Sensors. 2018;18:1541.
- Pauling JD, Shipley JA, Raper S, Watson ML, Ward SG, Harris ND, McHugh NJ. Comparison of infrared thermography and laser speckle contrast imaging for assessment of microvascular function. Microvasc Res. 2012;83:162–167.
- Shaffer F, Ginsberg JP. An overview of heart rate variability metrics and norms. Front Public Health. 2017;5:258.
- Thayer JF, Lane RD. Claude Bernard and the heart–brain connection: further elaboration of a model of neurovisceral integration. Neurosci Biobehav Rev. 2009;33:81–88.
- McEwen BS, Akil H. Revisiting the stress concept: implications for affective disorders. J Neurosci. 2020;40:12–21.
- Davidson RJ, McEwen BS. Social influences on neuroplasticity. Nat Neurosci. 2012;15:689–695.
- Erickson KI, Hillman C, Kramer AF. Physical activity, brain, and cognition. Curr Opin Behav Sci. 2015;4:27–32.