Dynamic Adaptation System (DAS) jest autorskim modelem funkcjonalnej oceny organizmu opracowanym w celu analizy zdolności człowieka do adaptacji do stresu, wysiłku fizycznego oraz codziennych obciążeń psychofizycznych. Model powstał na styku medycyny sportowej, fizjologii wysiłku, psychobiologii, mikrokrążenia oraz nowoczesnych metod obrazowania termicznego.
Podstawowym założeniem DAS jest fakt, że zdrowie, wydolność, regeneracja i skuteczność działania nie zależą wyłącznie od pojedynczych parametrów biologicznych, takich jak siła, wydolność czy wyniki badań laboratoryjnych. O rzeczywistej kondycji organizmu decyduje przede wszystkim jego zdolność do regulacji i adaptacji. Ten sam stres, trening lub obciążenie zawodowe może prowadzić u jednej osoby do rozwoju i poprawy funkcjonowania, a u drugiej do przeciążenia, zmęczenia lub pogorszenia zdrowia.
Model DAS wykorzystuje analizę dynamicznej termografii podczerwieni (D.I.R.T. – Dynamic Infrared Thermography), która pozwala oceniać zmiany mikrokrążenia oraz reakcje autonomicznego układu nerwowego. Dzięki temu możliwe jest monitorowanie procesów regulacyjnych organizmu, które często ulegają zaburzeniu jeszcze przed pojawieniem się objawów klinicznych lub zmian wykrywanych w klasycznych badaniach.
Szczególną rolę w modelu odgrywa analiza relacji pomiędzy rzeczywistym stanem biologicznym organizmu (CORE) a sposobem jego funkcjonowania i kompensacji (SIGN). Pozwala to ocenić, czy organizm działa w stanie równowagi i adaptacji, czy też funkcjonuje kosztem mechanizmów kompensacyjnych, które w dłuższej perspektywie mogą prowadzić do przeciążenia.
Model DAS obejmuje ocenę:
- funkcji autonomicznego układu nerwowego,
- procesów regeneracyjnych,
- gospodarki energetycznej organizmu,
- wydolności adaptacyjnej,
- mikrokrążenia i termoregulacji,
- reakcji stresowych,
- jakości integracji funkcji psychicznych i fizycznych,
- rytmu biologicznego organizmu.
W praktyce klinicznej i sportowej analiza DAS może wspierać:
- ocenę aktualnej zdolności organizmu do adaptacji,
- monitorowanie przeciążenia i przetrenowania,
- ocenę jakości regeneracji,
- identyfikację ukrytych mechanizmów kompensacyjnych,
- planowanie obciążeń treningowych,
- monitorowanie skuteczności terapii i rehabilitacji,
- profilaktykę zdrowotną,
- wspomaganie indywidualizacji postępowania terapeutycznego.
DAS nie zastępuje klasycznej diagnostyki medycznej. Stanowi natomiast narzędzie funkcjonalnej oceny organizmu, pozwalające lepiej zrozumieć zależności pomiędzy stresem, regeneracją, wydolnością oraz zdolnością organizmu do utrzymywania równowagi biologicznej. Szczególną wartością modelu jest możliwość monitorowania zmian zachodzących w czasie i oceny trendów adaptacyjnych organizmu.
Piśmiennictwo
- de Weerd L, Mercer JB, Weum S. Dynamic infrared thermography. Clin Plast Surg. 2011;38(2):277–292.
- Holowatz LA, Thompson-Torgerson CS, Kenney WL. The human cutaneous circulation as a model of generalized microvascular function. J Appl Physiol. 2008;105(1):370–372.
- Johnson JM, Minson CT, Kellogg DL Jr. Cutaneous vasodilator and vasoconstrictor mechanisms in temperature regulation. Compr Physiol. 2014;4(1):33–89.
- Pauling JD, Shipley JA, Raper S, Watson ML, Ward SG, Harris ND, McHugh NJ. Comparison of infrared thermography and laser speckle contrast imaging for the dynamic assessment of digital microvascular function. Microvasc Res. 2012;83(2):162–167.
- Pereira CB, Czaplik M, Blanik N, Rossaint R, Blazek V, Leonhardt S. Contact-free monitoring of circulation and perfusion dynamics based on the analysis of thermal imagery. Biomed Opt Express. 2014;5(4):1075–1089.
- Hellmann M, Roustit M, Cracowski JL. Skin microvascular endothelial function as a biomarker in cardiovascular diseases? Pharmacol Rep. 2015;67(4):803–810.
- Thayer JF, Åhs F, Fredrikson M, Sollers JJ, Wager TD. A meta-analysis of heart rate variability and neuroimaging studies. Neurosci Biobehav Rev. 2009;33(2):81–88.
- Porges SW. The polyvagal theory: phylogenetic substrates of a social nervous system. Int J Psychophysiol. 2001;42(2):123–146.
- Meeusen R, Duclos M, Foster C, et al. Prevention, diagnosis and treatment of the overtraining syndrome. Med Sci Sports Exerc. 2013;45(1):186–205.
- McEwen BS. Protective and damaging effects of stress mediators. N Engl J Med. 1998;338(3):171–179.
- Krupka K, Jeleń Ł, Rusiecki A. Dynamic infrared thermography and machine learning for advanced diagnostic applications in biomedical imaging. In: Advances in Dependable Systems and Networks. Springer; 2025.
- Skwierczyński J, Krupka K, Rusiecki A, Jeleń Ł. Spatiotemporal Deep Learning on Dynamic Infrared Thermography for Classification of Post-COVID-19 and Post-Myocardial Infarction Patients. Int J Electron Telecommun. 2026;72(1):1–9.